Kennisplatform conservering

Kennisplatform conservering

papier, boeken en fotografische materialen

'Een boekband met geheimen'

    Sylvia Rietbergen
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Sylvia Rietbergen in de groep Kennisplatform conservering 319 dagen geleden Reacties (2)

    Het archief van de Zeeuwse Rekenkamer bevat een serie perkamenten registers waarin zich twee banden bevinden die in de jaren negentig van de vorige eeuw al onze aandacht trokken omdat er boekjes in de rug van de strengelbanden waren mee gebonden tussen de band en het boekblok.

    Toentertijd heeft men bij één band (de rekening over 1602, afgehoord in 1603) de strengels losgesneden en het boekje eruit gehaald. Het bleek een almanakje te zijn uit 1603, een overblijvertje uit dat jaar, dat voor de rug van deze band mooi weer gebruikt kon worden.

    Almanakjes zijn jaarboekjes die behalve een kalender allerhande actuele informatie bevatten zoals zonsopkomst en zonsondergang, markten, veerdiensten en bijvoorbeeld ook wel eenvoudige chirurgische ingrepen. Dit gebruiksdrukwerk was doorgaans geen lang leven beschoren. De gevonden almanakken zijn dan ook zeldzaam.

    In 2010 werd de tweede band (de rekening over 1603, afgehoord in 1604) gerestaureerd en is besloten de laatste twee almanakjes (1603) uit de rug te halen en te onderzoeken. Omdat de strengels bij deze ingreep heel gebleven zijn, zijn deze bandjes na digitalisering weer teruggezet in de band.

    Het almanakje uit 1603 is ook meteen gedigitaliseerd en wordt los bij de band bewaard.

    De drie almanakjes zijn indertijd door de binder voor gebruik in de rug op maat gesneden. Daarbij is ongeveer één derde van de bandjes verdwenen. Bovendien er zijn gaten in geslagen om ze aan de strengels te kunnen rijgen. Dus er is wel wat tekst verloren gegaan. Maar de datering en de plaats waar ze gedrukt zijn (Middelburg en Amsterdam) is wel achterhaald.

    Overigens zijn in deze bandjes ook weer papier en perkament gevonden die oorspronkelijk een andere functie hadden. 

    Voor meer informatie over de tentoonstelling klik hier.

    10a_a4_IMG_3834.JPG

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Sylvia Rietbergen
        Sylvia Rietbergen 318 dagen geleden

        Bedankt voor je reactie en de achtergrondinformatie! Ik ga het opzoeken.

        • Constant Lem
          Constant Lem 319 dagen geleden

          Erg boeiend! Bij perkamenten banden en omslagen waaraan het boekblok met strengels of een langsteeknaaisel verbonden is, kom je versterkingen en verstevigingen tegen in allerlei soorten en van vele materialen: stokjes, houtjes, pinnetjes van messing of van ijzer, strookjes of rolletjes van perkament. Maar 'complete' boekjes...? Een geweldige vondst!

          Zie voor die rugverstevigingen ook:

          *W. K. Gnirrep, J.A. Szirmai, ‘Spines reinforced with metal rods in sixteenth-century limp parchment bindings’ in: Quaerendo XIX, 1 & 2, (1989), S. 117-140

          *Constant Lem, 'Dirck de Bray und das Kort Onderweijs van het boeckenbinden: der Pergamenteinband mit hohlem Rücken zwischen Kopert und Deckeleinband' in: Einbandforschung 35 (oktober 2014, p. 41-52), p. 43-45

          Constant Lem, Boekrestaurator Koninklijke Bibliotheek

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers